De Zoete Lieve Vrouw
van Den Bosch
Vereerd sinds 1380
Uit kronieken blijkt, dat men
vanaf 1380, een kleine twee eeuwen nadat met de bouw van de Sint Jan in Den
Bosch was begonnen, het beeld van de Heilige Maagd begon te vereren en er
bedevaarten naar toe te maken. In dat jaar werd het genadebeeld gevonden in een
van de bouwloodsen van de Sint Jan. Er werd nl. nog steeds aan de bouw van de
kerk gewerkt en het zou nog vele jaren duren voor deze voltooid was. Deskundigen
stelden vast, dat het beeld in het begin van de dertiende eeuw gemaakt moet
zijn. Het is waarschijnlijk afkomstig uit de eerste Sint Janskerk, die in 1280
gesloopt werd om vervangen te worden door een nieuwe. Het beeld is 1 meter 15
hoog en is gesneden uit eikenhout. Maria wordt in staande houding voorgesteld. In
de rechterhand heeft Maria een appel; op de linkerarm draagt Zij het kindje
Jezus. De kapel van de Heilige maagd in de nieuwe Sint Jan groeit al snel uit
tot een bedevaartsoord. Het miraculeuze beeld trekt pelgrims uit alle delen van
Europa. Er vinden talloze wonderen plaats en de Mariaverering wordt steeds
uitbundiger. In de strijd tegen de heerschappij van Spanje was in 1603 prins Maurits met een leger voor de derde maal voor ’s-Hertogenbosch verschenen, om de stad in te
nemen, doch tevergeefs. Het jaar 1629 bracht een belangrijke ommekeer in de geschiedenis van
's-Hertogenbosch. Frederik Hendrik (een zoon van Willem de Zwijger en een halfbroer van
Maurits) kwam in 1629 met een leger van 40.000 man opdagen, terwijl 150 schepen
de stad vanaf de Maaskant insloten. Tijdens het beleg werd het beeld van de Zoete Moeder tegenover de preekstoel
in de Sint Janskerk op een troon geplaatst en dagelijks kwamen de katholieken
bidden, onder leiding van Michael Ophovius (de bisschop zonder vrees). Na een beleg van vier en een halve maand bezweek de stad op 14 september en
werd deze veroverd op de katholieke Spanjaarden. Frederik Hendrik was opperbevelhebber van het Staatse leger en dus
protestant. Het probleem is dat hij de katholieke kerk verbiedt. Het Staatse
bestuur wil dat iedereen protestant wordt. 
Bij de capitulatie was bedongen, dat de geestelijken alle beelden, schilderijen
en kerkelijke ornamenten mochten behouden, doch de soldaten van Frederik Hendrik
stoorden zich daaraan niet; zij begonnen hun vernielzucht in de Sint Jan.
Toen drongen twee Karmelieten de kerk binnen, grepen het beeld en brachten het
bij bisschop Ophovius. Deze achtte het beeld niet veilig in zijn eigen huis en
gaf het daarom in bewaring bij Anna van Hambroeck. Deze juffrouw was een vrome
vrouw, die tot één van de voornaamste families van de stad behoorde. Men meende
dan ook, dat zij door de protestanten zou worden ontzien.Toch
achtte Anna het Mariabeeld niet lang veilig in haar woning, zodat zij, op
aanraden van de bisschop, besloot, om het naar België te brengen. Zij pakte het
beeld in een grote koffer en geraakte daarmede, ondanks de scherpe bewaking,
buiten de stadspoort. Gemakkelijk ging de tocht niet want vijandelijke soldaten,
die de Meierij afstroopten, ontstalen haar nog drie zilveren kronen van O.L.
Vrouw. Toch kwam zij tenslotte op één van de laatste dagen van 1629 veilig met haar schat
in
Antwerpen aan.Intussen was ook bisschop Ophovius naar België uitgeweken. Anna van Hambroeck ging hem te Lier opzoeken. Ophovius was jarenlang prior van het
Predikherenklooster te Antwerpen en vertrouweling van
prinses Isabella Clara Eugenia. Deze Isabella (dochter van de Spaanse koning Philips II) had vernomen, dat de Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch naar
België was gevlucht. Nu zond zij haar secretaris De La Faille naar de bisschop,
om te vragen het beeld naar Brussel te zenden. Na lang aandringen van de prinses
gaf bisschop Ophovius uiteindelijk hiertoe toestemming, echter onder uitdrukkelijke voorwaarde,
dat Brussel het beeld nooit als eigendom zou beschouwen en het dus in gunstiger
omstandigheden wederom aan ’s-Hertogenbosch zou teruggeven.
Hiervan werd een notariële acte opgemaakt, waarvan een gezegeld afschrift werd
bewaard. Hieraan is het te danken,
dat het beeld van de Zoete Moeder niet voor altijd voor ’s-Hertogen-bosch is
verloren gegaan.
Eveneens werd in Brussel de jaarlijkse Maria omgang van ’s-Hertogenbosch
voortgezet, waarvoor talrijke katholieke Bosschenaren overkwamen. Op 25 maart
1630 werd de Zoete-Lieve-Vrouw naar de proosdijkerk van Sint Géry in Brussel
gebracht. Toen Isabella overleed, nam de Spaanse koning Philips IV het bestuur
over de Zuidelijke Nederlanden over. Diens broer, kardinaal Ferdinand van
Oostenrijk liet het beeld in 1641 overbrengen naar de kerk van Koudenberg te
Brussel. In Brussel wordt de verering van Onze Lieve Vrouw van 's-Hertogenbosch voortgezet. De Sint Jan is inmiddels weer een katholieke kerk en het aloude Mariabeeld wordt erg gemist. Na 1840 probeert men het beeld naar Den Bosch terug te halen. Steeds vuriger werd de wens, om de Zoete Moeder op haar oude
plaats
te zien terugkeren.
Maar Brussel bleek niet genegen, om de eenmaal verworven schat af te staan. Men
beweerde daar, dat de rechten van Den Bosch, door zo lange tijd, verjaard
waren. Toen kwam het bestuur van het bisdom ’s-Hertogenbosch in handen van Mgr. J.
Zwijsen, een man met stalen wilskracht en doorzettingsvermogen. Door zijn
herhaaldelijk en aanhoudend ijveren besloot eindelijk het kerkbestuur van
Koudenberg in het najaar van 1853, om het wonderbeeld aan ’s-Hertogenbosch terug
te geven, nadat een gelijkend beeld voor de St. Jacobskerk te Brussel was
gemaakt. Om het beeld terug te halen, zond Mgr. Joannes Zwijsen de heer P.W. van Liempt,
plebaan van de kathedraal, naar
Brussel, met, als metgezel, de kapelaan van Tilburg Joh. van der Lee, een
Bosschenaar van geboorte. Zij keerden over Mechelen terug alwaar zij van de
kardinaal het oude Mirakelboek in ontvangst namen en plaatsten op 17 december
1853 het beeld in de kapel van het moederhuis der Zusters van O.L. Vrouw van
Barmhartigheid te Tilburg. Tot grote vreugde van de zusters en anderen vertoefde
de Zoete Moeder daar van 17 tot 26 december. Ter gedachtenis hiervan schonk de
algemene overste een gouden hart en een kruisje, welke nog steeds het beeld
sieren.Op St. Jan, het patroonfeest van de kathedraal, zou volgens verlangen van Mgr. Zwijsen, het beeld in haar heiligdom wederkeren. Een noveen, gepreekt door
paters Redemptoristen ging aan deze feestdag vooraf en uitbundig was de vreugde
van het volk, toen de Zoete Moeder, in een luisterrijke processie, de eeuwenoude
Sint Janskerk werd binnengedragen.
Voorlopig kreeg het beeld een plaats in de tegenwoordige Sacramentskapel, totdat
de Zoete Lieve Vrouw op Lichtmis, 2 februari 1855, in de gerestaureerde
Mariakapel wederom haar eeuwenoude troon innam.
Na een afwezigheid van 223 jaar was de Zoete Moeder in Haar woning teruggekeerd. Na zijn wijding tot bisschop van 's-Hertogenbosch en aartsbisschop van
Utrecht in 1853 neemt mgr. Zwijsen contact op met zijn Mechelse collega,
kardinaal Sterckx. Dat blijkt te helpen: het Brusselse kerkbestuur gaat akkoord
met de teruggave. In december 1853 keren beeld en Mirakelboek terug naar
's-Hertogenbosch. Op 27 december, het feest van de patroonheilige Sint-Jan de
Evangelist, wordt het beeld van de Zoete Moeder in een plechtige processie van de kapel naar
het hoogaltaar in de Sint Jan gebracht, gedragen door leden van de Broederschap van Onze Lieve
Vrouw en begeleid door de gilden van Den Bosch, Elshout en Mariahout. Op 27
maart 1878 werd het beeld in naam van paus Leo III plechtig gekroond door de
bisschop van de stad mgr. Adrianus Godschalk.
Ter ere van het 150-jarig jubileum van de terugkeer van het beeld heeft bisschop
Hurkmans van het bisdom 's-Hertogenbosch 2003 uitgeroepen tot Mariajaar.
Het begint op
30 april 2003 en eindigt op 27 december. Die dag is het 150 jaar geleden dat het
beeld van de Zoete Moeder terugkeerde naar de Sint Jan. Met trompetgeschal en
tromgeroffel werd op 30 april jongstleden de viering van het jubeljaar van
Maria, de Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch, ingezet. In oktober 2003 gaat de
Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch "op toernee" in het bisdom. Het bisdom wil met
de rondgang van het beeld door het diocees gelovigen opnieuw kennis laten maken
met Maria. Het miraculeuze Mariabeeld zal in oktober 2003 op vijf plaatsen in
het bisdom te zien zijn: Vlijmen, Geldrop, Uden, Wijchen en Tilburg. In het
kader van het Mariajaar wordt een speciale jubileumrozenkrans uitgegeven.
Het Mariajaar van het bisdom Den Bosch sluit aan bij het 150- jarig jubileum van
het 'herstel van de bisschoppelijke hiërarchie' in Nederland in 2003. In 1853
werd bisschop Zwijsen benoemd tot aartsbisschop van Utrecht en bisschop van
's-Hertogenbosch. Daarmee kwam in Nederland een einde aan de status van
'missiekerk' die na de Reformatie door Rome werd ingesteld.
|
Lied van de Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch
Lieve Vrouwe, hoor gunstig onze smekingen
aan. |
|
De stichting heeft ten doel: het instand houden, onderhouden en uitbreiden van de Internet homepage “Marypages” om het Rooms-Katholieke geloof te promoten, waarbij de nadruk ligt op de Maria-devotie. Resterende verkrijgingen en baten zullen ten goede komen van goede doelen op Rooms-Katholieke grondslag.Ingeschreven Kamer van Koophandel Flevoland, onder nummer: 39100629
Donateur: Bij een donatie van minimaal € 50,-- krijgt u
bovendien 1 prachtige lichtblauwe rozenkrans uit Lourdes
toegestuurd.
Uw financiële hulp is essentieel voor het
voortbestaan van Marypages.
|
Visitors: